Ахсынньы 17 күнүгэр аан маҥнай сахалыы тылынан суруллан тахсыбыт «Саха литературата XX үйэҕэ» энциклопедия сүрэхтэннэ. Үөрүүлээх биһирэм СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин уораҕайыгар буолан ааста.
Тэрээһиҥҥэ тыл үөрэхтээхтэрэ, учуонайдар, суруйааччылар, суруналыыстар, судаарыстыбаннай үлэһиттэр уонна саха тылын өрө тутааччылар сааланы толору муһуннулар.
СӨ Култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирэ Афанасий Ноев саха суругунан литэрэтиирэтэ төрүттэммитэ 125 сылын өрө көтөҕүллүүлээхтик түмүктээн эрэбит диэн бэлиэтээн эттэ. «Бу балысханнаах сайдыы, Интэриниэт үйэтигэр ыччаты-оҕону бэйэ диэки тардарга, төрөөбүт тылын билэригэр тыл үөрэхтээхтэрэ, учуонайдар уонна министиэристибэ үлэһиттэрэ тиһикпитин быспакка ситимнээх үлэни ыытабыт, ол түмүгүн биһиги бүгүн тутан олорорбут олус үөрүүлээх», - диэн санаатын түмүктээтэ.
“Айар” кинигэ кыһатын сүрүннүүр эрэдээктэрэ Марина Макеева “Бу кинигэ култуура министиэристибэтин чэрчитинэн үлэлиир саха тылын сайыннарар бырагыраамаҕа киирэн, онон үбүлэнэн таҕыста. СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Сергей Местников өйөбүлүнэн уон сыллаах үлэ түмүгэ буолар. “Писатели Якутии” диэн ыйынньыктары бары бэркэ билэбит. Оттон бу энциклопедия хабааннаах буолан, өссө ситэн-хотон таҕыста. Умнулла быһыытыйбыт суруйааччылар эмиэ киирбиттэрэ ордук үөрдэр. Хас биирдии саха литэрэтиирэтин таптыыр, сэргиир, ааҕар киһи бу кинигэттэн олус элбэҕи туһаныа, ааҕааччы астыныа, дуоһуйуо диэн эрэнэбин”, - диэн санаатын үллэһиннэ.
Саха норуодунай бэйиэтэ Наталья Харлампьева саха суругунан литэрэтиирэтэ төрүттэммитэ 125 сылын бэлиэтиир сылга сүрдээх үчүгэй бэлэх буолла диэн кинигэҕэ үлэлэспит тыл үөрэхтээхтэригэр, учуонайдарга махталын тириэртэ уонна өрөспүүбүлүкэ бибилэтиэкэлэринэн тэнийиэ диэн баҕа санаатын эттэ. “Үбүлүөйгэ анаан оҥоһуллубут бэлэх буолар, саха дьоно хайдахтаах курдук литэрэтиирэни интэриэһиргииллэрин, саҥа кинигэлэри субу кэтэһэн олорон ааҕалларын, туох эрэ тиийбэтэҕин, ситэ кэлбэтэҕин ааҕа, туруорса олороллорун бэлиэтии көрдүм. Бу кинигэ суолтатын туһунан өссө атын дьон этиэхтэрэ-тыыныахтара, суруйуохтара дии саныыбын уонна кэм-кэрдии ааһан истэҕин, уларыйан истэҕин аайы өссө ситэриллэн-хоторуллан эбиллэн тахсан иһэр кинигэ буолуо диэн эрэнэбин”, - диэн санаатын түмүктээтэ.
Энциклопедияҕа Хотугулуу-илиҥҥи бэдэрээссийэлии үнүбэрситиэт Өксөкүлээх Өлөксөй үнүстүүтүн сүрүн билим үлэһиттэрэ, саха литэрэтиирэтин хаапыдыратын уһуйааччылара, аспырааннара, маҕыстырааннар, Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар кыһалҕаларын үөрэтэр үнүстүүт учуонайдара, Хотугулуу-илиҥҥи бэдэрэссийэлии үнүбэрситиэт научнай бибилэтиэкэтин үлэһиттэрэ, барыта 22 ааптар 20-с үйэтээҕи саха суруйааччыларын туһунан ыстатыйалара киирдилэр.
Энциклопедия тиһиллэн тахсарыгар бырайыак салайааччыта М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-илиҥҥи бэдэрээссийэлии үнүбэрситиэт Өксөкүлээх Өлөксөй үнүстүүтүн сүрүн билим үлэһитэ, филологическай билим дуоктара, саха литэрэтиирэтин хаапыдыратын бэрэппиэссэрэ Прасковья Сивцева-Максимова улахан үлэни иилээн-саҕалаан ыытта, тыл билимин хандьыдаата Людмила Григорьева, тыл билимин хандьыдаата Саргылана Егорова хомуйан оҥордулар. Кинигэ Саха Өрөспүүбүлэкитин өйөбүлүнэн, үбүлээһининэн «Айар» кинигэ кыһатыгар бэчээттэнэн таҕыста.
Кинигэ ис тутулун сырдатар эбит буоллахха, сахалыы тылынан аан маҥнайгы суруллубут литературнай энциклопедияҕа барыта 139 суруйааччы туһунан үс түһүмэҕинэн: саха уус-уран литературатын төрүттээччилэрэ, саха норуодунай суруйааччылара, саха суруйааччылара сүүрбэһис үйэҕэ диэн наарданан киирдилэр. Ыстатыйалар суруйааччылар олохторун, айар үлэлэрин сүрүн тосхолллорун сырдаталлар. Сүрүн айымньыттан дьоҕус тиэкистэр, цитаталар, сыаналыыр ис хоһоонноох бэлиэтээһиннэр уонна библиография киирдэ.