Закрыть
Логин:
Пароль:
Забыли свой пароль?
Регистрация
  Войти      Регистрация
Главная Поиск Карта сайта Версия для печати
2017 - Год экологии в России
2017 - Год молодежи в РС(Я)

Любимой столице 385 лет

Лавка книжных драгоценностей

Калейдоскоп жизни


Объявления
Проекты
Это интересно
Блиц-опрос "Вопрос по истории"

11.02.2016
Ийэ тылбыт барҕа баайа, этигэн кэрэтэ

Сахалар уонна кинилэр тылларын туһунан аан маЅнайгы сибидиэнньэлэр научнай литература Европаєа бэчээттэммиттэрэ. Ол Европа ааптардара син биир нуучча дьоно билбит-көрбүт, муспут чахчыларыгар олоєурбуттара. Олортон научнай өттүнэн, матырыйаалынан ордук кэрэхсэбиллээєинэн Николас-Корнелиссон Витсен (1641-1717) үлэтэ буолар. Н. Витсен 1664 сыллаахха Голландия посольствотыгар киирсэн Москваєа кэлбитэ. Ити кэмтэн кини Сибиир норуоттарын историяларын, этнографияларын, култуураларын дьаныһан туран үөрэппитэ. Ол түмүгэр 1692 сыллаахха билигин да научнай суолтатын сүтэрбэт голландскай тылынан «Хотугу уонна ИлиЅЅи Тартария» диэн сүүнэ үлэни таһаарбыта.

Саха тыла түүр татаардарын тылларын кытта төрдүнэн сибээстээєин маЅнай ыйбыт киһинэн голландец Эбергард Избрант Идес (1657-1708) буолар.

«Саха тылын туһунан» диэн маЅнайгы научнай хабааннаах үлэни Европаєа биллиилээх востоковед Вильгельм Шотт суруйбута.

1851 с. - 20 үйэ саҕаланыытыгар тыл историятын чинчийиитигэр үлэлээбит дьоннорунан буолаллар Отто Николаевич Бетлингк, Сергей Васильевич Ястремскай, Василий Васильевич Радлов уонна Эдуард Карлович Пекарскай. 20 үйэ ааныттан саха норуотун икки уһулуччулаах уолаттара А. Е. Кулаковскай, С. А. Новгородов кылгас эрээри, ураты тахсыылаах үлэлэрэ саєаламмыта. А. Е. Кулаковскай 19 бүтүүтүгэр - 20 үйэ саєаланыытыгар тыл үөрэєэр үлэтин саєалаабыт, норуоттан тахсыбыт бастакы учуонайынан буолар.

Саха тылын историятын анаан - минээн киэЅник чинчийии кэлин 1940 сс. саєаламмыта. Бу кэм саха тылын историятын саха филологиятын туспа салаатын курдук көрөргө кыах биэрэр бөдөЅ ситиһиилэрдээх.

Сүүрбэһис үйэєэ саха тылын историятын баай матырыйаалга олоєуран ордук дириЅник уонна киэЅник ылан, сиһилии чинчийии саєаламмыта.

Саха тылын историятын чинчийии билигин хаһааЅЅытааєар да киэЅ далааһыннанна.

Бу быыстапкаєа 2010 сыллтан 2015 сылга диэри саха тылыгар аналлаах литератураны билиһиннэрэбит.


Слепцов, Петр АлексеевичСаха тылын историята : СФКФ устудьуоннарыгар үөрэнэркинигэ / Петр Алексеевич Слепцов. - Дьокуускай : Изд-во ЯГУ, 2007. - 287 с.

"История якутского языка" - учебное пособие для студентов старших курсов якутского отделения факультета якутской филологии и культуры ЯГУ. В книге с привлечением большого сравнительного материала тюркских, монгольских и тунгусо-маньчжурских языков освещаются вопросы фонетики, морфологии, синтаксиса и лексики в историческом аспекте. Большое внимание уделено вопросам историографии, в том числе современным взглядам на происхождение якутского народа и его языка. В заключение автор дает свою периодизацию истории якутского языка с древнейших времен до нашего времени.


Винокуров, Иван ПетровичСаха тылын пунктуацията  : кэтэхтэн үөрэнэр устудьуоЅЅа көмө босуобуйа / И. П. Винокуров, Н.И. Винокурова. - 3-с тахсыыта. - Дьокуускай : СГУ изд-вота, 2010. - 77 с. 

Учебное пособие для студентов четвертого курса заочного отделения якутского языка и литературы. Для студентов, аспирантов, учителей якутского языка и для всех тех, кто интересуется орфографией якутского языка.

 

 

 

Колодезников, Степан КонстантиновичСаха тыла : самоучитель якутского языка / С. К. Колодезников, Л. Д. Колодезникова, В. С. Колодезникова. - Якутск : Якутский край, 2010. - 303 с.

Самоучитель адресован широкому кругу изучающих разговорный якутский язык интенсивными методами. Учебный материал преподносится по лексическим темам. К каждому занятию подобран материал, который состоит из лексической разработки, основного и дополнительных текстов, грамматических сведений, лексических, грамматических и фонетических упражнений. Основными задачами занятий являются обогащение и активизация словаря, развитие коммуникативных способностей (навыков говорения, аудирования).

 

Саха тылын уонна былыргы устуоруйатын боппуруостара : билэлиэгийэ номуукатын дуоктара М. К. Аммосов аатынан Саха судаарыстыбалыы үнүбэрсиэтин бэрэпиэссэрэ, Түүрдэр Аан дойдутааєы Акадьыамыйаларын дьиЅнээх чилиэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин номуукатын үтүөлээх диэйэтэлэ Николай Егорович Петров төрөөбүтэ 80 сааһыгар аналлаах өрөспүүбүлүкэтээєи номуукалыы кэмпириэнсийэ матырыйаала / [эрэдээктэр Г. Г. Филиппов, бил.н.д., бэрэпиэссэр ; хомуйан оЅордо Ю. И. Васильев - Дьаргыстай, бил. н. х.]. - Дьокуускай : СГУ изд-вота, 2010. - 201 с., [4] л. ил., портр. : ил.

 


Сомоєо домохтор : кылгас тылдьыт / [хомуйан оЅордо И. К. Попов ; науч. эрэдээктэр, аан тылавт. А. Г. Нелунов, филол. н. к.]. - Дьокуускай : Бичик, 2010. - 91, [2] с. ; 21 с.

В данный словарь вошли определения, понятия фразеологизмов якутского языка. Для широкого круга читателей.

 

 

 

 

Петрова, Тамара Ивановна. Саха тылын истилиистикэтэ : лиэксийэматырыйаала / Т. И.Петрова, Л. Е. Манчурина. - Дьокуускай :ИПК СВФУ, 2011. - 129 с.

В учебном пособии представлены материалы лекций по дисциплине "Основы стилистики и культуры речи". Вопросы структурной стилистики якутского языка разделены на блоки и темы. Для студентов очного и заочного отделений Института языков и культур народов Северо-Востока России и всех, кто интересуется вопросами стилистики якутского языка.

 

 

 

Исиидэр Бараахап уонна саха тылын саєахтара : сборник докладов научно -практической конференции, 13 февраля 2013 г. / [сост. : С. С. Петрова, М. В. Осипова]. - Якутск : Дани Алмас, 2013. - 209 с. : ил. , портр.

В сборнике предоставлены доклады и выступления участников научно-практической конференции, в которых раскрывается жизнь и политическая деятельность И. Н. Барахова.

 

 

 

 

Окорокова, Варвара БорисовнаСаха тылыгар уонна литературатыгар биир кэлимэкзамен / Д. И. Чиркоева, В. Б. Окорокова ; [эппиэттээх таһаарааччы Г. В. Иванова] ; СахаӨрөспүүбүлүкэтин үөрэєин мин-бэтэ, Үөрэххаачыстыбатын кэтээн көрөр киин. - Дьокуускай : Препринт, 2013. - 99 с.

В книге анализируется итоги ЕГЭ - 2012 по якутскому языку и литературе, впервые проведенного в школах республики. Также даются рекомендации и советы учителям, школьникам для подготовки и дальнейшего участия в ЕГЭ по якутскому языку и литературе.

 

 

Поговорим по-якутски : самоучитель языка саха / [Н. Д. Дьячковский, П. А. Слепцов, К. Ф. Федорови др. ; под ред. д. филол. н. П. А. Слепцова]. - 4-е изд., с изм. - Якутск :СахаКнигаТорг, 2013. - 189, [3] с. : табл.

Пособие предназначено прежде всего для тех, кто желает научиться языку саха самостоятельно. В нем даются сведения из фонетики и грамматики языка, предлагается тематический русско-якутский разговорник, словарь наиболее употребительных слов.

 

 

 

Торотоев, Гаврил Григорьевич Сайдыы -үүнүү аартыга, билии-көрүү түөлбэтэ : үөрэнээччилэргэ уонна устудьуоннарга чинчийэрүлэ сүрүн ирдэбиллэрэ / Хабырыыл Торотуойап. - Дьокуускай [Бичик], 2013. - 92, [2] с. - (Ыл да туһан).

Ааптар бу кинигэтигэр чинчийэр үлэ сүрүн ирдэбиллэрин өйдөнүмтүө холобурдарга тирэєирэн билиһиннэрэр. Оскуола үөрэнээччилэрэ уонна устудьуоннар бу кинигэ матырыйаалын туһанан, сахалыы тыллаах дакылааты, ыстатыйаны, чинчийии онтон да атын көрјЅнэрин дириЅ хорутуулаахтык суруйуохтара.

 


Алексеев - Дапсы, Михаил ПетровичСахалыы һаЅа культуурата / М. П. Алексеев -Дапсы ; [билимин эрэд. : т. б. д. Г. Г. Филиппов, т. б. д. И. Е. Алексеев - Хомус Уйбаан] ; АрассыыйаБилимин акадьыамыйата, Сибиирдээєи салаа, Куманьытаарынай чинчийии уонна Хотугу аєый ахахсааннаає омуктар кы»алєаларын үнүстүүтэ. - Дьокуускай : КнигоГрад, 2013. - 494 с.

Ученый М. П. Алексеев - Дапсы всю свою сознательную жизнь ратует за повышение культуры речи саха. Еготруд, как и его предыдущий "Словарь справочник", адресуется всем тем, кто живо интересуется культурой речи саха, написан живым доходчивым языком и может быть полезным: школьникам, учителям, студентам и др. в качестве учебного пособия по лексике, грамматике, стилистике и орфоэпии.

 

Саха тыла : тыл-өс култуурата : сахалыы тыллаах устудьуон үөрэнэр кинигэтэ / [п. н. х. Т. И.Петрова, б. н. х. Н. А. Ефремова, б. н. х. С. В.Иванова уо. д. а.]. - Дьокуускай : ХИФУ Издательскай дьиэтэ, 2015. - 143 с.

Бу үөрэнэр кинигэ үнүбэрсиэт сахалыы тыллаах устудьуона оскуолаєа ылбыт билиитигэр тирэєирэн, ийэ тыл билиЅЅи туругун туһунан сырдатар. Манна олох араас эйгэтигэр: математикаєа, биологияєа, географияєа, медицинэєэ, прессэєэ, педагогикаєа, политикаєа, промышленноска, спортка, тыл үөрэєэр, психологияєа, химияєа, экономикаєа сыһыаннаах барыта 2020 тиэрмин суолталаах тыл нууччалыы - сахалыы тылбааһа хомуллан киирдэ.